Neyzen Ali Tan Kişisel Sayfası

Şedaraban makamında çeşitli perdelerde pozisyon uygulanır. Lakin pozisyonlara geçmeden önce kısaca makamı hatırlatmak yerinde olacaktır. Şedaraban makamı Zirgüleli hicaz makamının yegah perdesindeki şeddidir. İnici bir makamdır.  Güçlüsü neva perdesidir. Ana dizisi yegah perdesi üzerinde bir hicaz beşlisi ve dügah perdesi üzerinde bir hicaz dörtlüsünden ibarettir. Gerdaniye perdesi üzerinde, neva perdesindeki hicaz dörtlüsünün humayuna dönmesiyle buselikli genişlediği görülür.

Şekil 4.18: Şedaraban Makamı Dizileri (Özkan, 2000: 255)

Ney sazıyla şedaraban makamı icrasında pozisyon uygulamak gereken perdeler ana dizide üç bölgededir; neva perdesi üzerindeki hicaz dörtlüsü, dügah perdesi üzerinde hicaz dörtlüsü, yegah perdesi üzerinde hicaz beşlisi.

Neva perdesi üzerinde hicaz dörtlüsü hicazkar makamında oluğundan farklıdır. Ana dizide Neva perdesinin altında bulunan nimhicaz perdesi hisar perdesini pestleştmesine neden olur. O nedenle şedaraban makamında hisar perdesi hicazkar makamına göre daha pest basılır.

Şedaraban makamında neva perdesi üzerindeki hicaz dörtlüsü icrasında hisar ve eviç perdelerinde pozisyon uygulanır. Eviç perdesi pozisyonu hicazkar makamındaki gibidir. Hisar perdesi pozisyonu ise kapalı neva perdesini Şekil 4.19’da görüldüğü gibi bir miktar açıp elde edilen tizleşmeye meyilli perdeyi baş ve dudak hareketleriyle pestleştirme esasına dayanır. Bu pozisyon Video 4.19’da görülmektedir.

Şekil 4.19: Şedaraban Makamı’nda Hisar Perdesi Parmak Pozisyonu

Dügah perdesi üzerinde hicaz dörtlüsü icrasında dikkürdi perdesinde pozisyon uygulanır. Dikkürdi perdesi pozisyonu, Kürdi perdesini Şekil 4.20’de görüldüğü gibi bir miktar açıp elde edilen tizleşmeye temayüllü perdeyi baş ve dudak hareketleriyle pestleştirme esasına dayanır.  Bu pozisyon Video 4.20’de görülmektedir.

Şekil 4.20: Şedaraban Makamı’nda Dikkürdi Perdesi Parmak Pozisyonu

Yegah perdesi üzerindeki hicaz beşlisi icrasında kabahisar ve ırak perdelerinde pozisyon uygulanır. Kabahisar perdesi pozisyonu acemaşiran perdesini Şekil 4.21’de görüldüğü gibi açıp elde edilen sesi baş ve dudak hareketleriyle pestleştirme esasına dayanır. Bu pozisyon Video 4.21’de görülmektedir.

Şekil 4.21: Şedaraban Makamı’nda Kabahisar Perdesi Parmak Pozisyonu

Şedaraban makamındaki ırak perdesi pozisyonu Şekil 4.22’de görüldüğü gibi, rast perdesi basıp, rast perdesini baş ve dudak hareketiyle pestleştirme esasına dayanır.  Bu pozisyon Video 4.22’de görülmektedir

Şekil 4.22: Şedaraban Makamı’nda Irak Perdesi (Kapalı) Parmak Pozisyonu