Neyzen Ali Tan Kişisel Sayfası

Ney'de Niyazi Sayın Açkısı ve Perde Pozisyonları

Üflemeli çalgılar dünya müzik kültürünün en önemli elemanlarındandır. Müziğin olduğu her mekânda kendine yer edinen bu çalgılardan biri de klasik musikimizin vazgeçilmez üflemelisi neydir. Ney, Hz. Mevlana da insan-ı kâmil modeli olarak karşımıza çıkar. Gelenekli bir çalgıdır ve çeşitli meşk zincirleriyle günümüze ulaşır.

Gelenekte tekkelerde geniş bir zikir halkasına veya semaya eşlik eden neyin 1930’larda Devlet Radyolarında mikrofon önüne geçmesiyle icracılar ve yapımcılar, kronikleşmiş entonasyon sorunlarına eğilmiş bu konuda çeşitli yayınlar ve denemeler yapmışlardır. Bu çalışmalar entonasyonu dolayısıyla açkıyı konu almıştır. Açkı ekseninde şekillenen çalışmaların yeni pozisyon ilaveleriyle zenginleştirilmiş şeklini ise (Neyzenlerin Kutbu olarak kabul edilen) Neyzen Niyazi Sayın ortaya koymuştur.

Niyazi Sayın ney ile icrası oldukça zor olan Hicazkâr, Şedaraban, Nihavend, Kürdîlihicazkâr gibi makamlar için çeşitli pozisyonlar geliştirmiştir. Bu pozisyonları tatbik etmek içinse ney açkısına çeşitli kaydırmalar eklemek suretiyle yeni bir açkı şekli tasarlamıştır. Bu açkı şekli birçok ney yapımcısı tarafından halen tatbik edilmektedir. Pozisyonların da geniş bir kullanım alanı vardır.

Ney açkısı ile icra arasında nasıl bir ilişki vardır? Niyazi Sayın açkıda hangi ölçüleri getirdi? Niyazi Sayın’ın Ney icrasında tatbik ettiği pozisyonlar nelerdir? Bu soruların cevaplandırılacağı bildiride ayrıca adı geçen pozisyonlar örnek icralarla katılımcılara sunulacaktır.

Arş. Gör. Ali TAN Mayıs 2011-Kütahya