Emin Dede
Emin Yazıcı 1883 yılında Tophane’de, Türkgücü Mahallesi’nde doğdu. Büyükbabası “Galata Köprüsü Mültezimi Ömer Efendi” (Özalp, 2000: II-176), babası “Eski Alipaşa da Hırkai Şerif Camii hatibi Eyüp Sabri Efendi”dir (İnal, 1958: 176). İlköğrenimini Tophane’de bulunan Sirkeci İlkokulu’nda bitiren Emin Yazıcı Fevziye Rüştiyesi ve Dersaadet İdadisi’nde orta öğrenimini tamamladı. İki yıl süre ile Hukuk Fakültesine devam etti. Fakat buradaki eğitimini yarım bırakarak Süleymaniye Medresesi’ne devam etti. “Tophaneli Haşim Efendi’nin yetiştirmesi ve Fevziye Rüştiyesi öğretmenlerinden Nuri Efendi’den ‘Cami dersleri’ okuyarak icazet aldı.” (Özalp, 2000: II-176). Hat derslerini ise ağabeyi Ömer Vasfi Efendi ve Hattat Sami Efendi’den aldı.
Emin Dede, 1902 yılında Posta ve Telgraf Nezareti Mektubi Kalemi’nde “katiplik” görevine başladı. 1914 yılında Bursalı Hattat Reşid Efendi’nin emekli olmasıyla Erkan-ı Harbiye Harita Şubesi’ne hattat olarak girdi. Harp yıllarında 800 kuruş maaşla hattat olarak girdiği bu kurumda mümeyyiz olarak maaşı 3000 kuruşa kadar çıktı. Kurtuluş Savaşı bitince Genel Kurmay Başkanlığı’nın Ankara’ya taşınmasıyla bir süre Harita Genel Müdürlüğü’nde çalıştı ve buradan emekli olarak tekrar İstanbul’a döndü. 21 Haziran 1934 tarihinde çıkan Soyadı Kanunu’yla “Yazıcı” soyadını aldı.
Emin Dede 1943 yılında felç geçirerek sağ tarafını kullanamaz oldu. Hastalığının ikinci yılında 4 Şubat 1945’te, vefat etti ve Ağabeyi Ömer Vasfi Efendi’nin mezarının yanı başına defnedildi. Ölümü dolayısıyla Tahir Olgun’un yazdığı tarih şiiri şöyledir:
“Nây-i takdir-i Hudâ nağmezen-i cûş-â-cûş
“İrciî” nalesinin mesti Cihan’da her gûş
Şu fenâ âlemine konmuş olanlar göçüyor
Bakılırsa görülür mehd ile makber hemdûş
Şefkatinden mi aceb halkı çeker sinesine
Ecel ünvânı ile dâim açık bir âgûş
Dem-be-dem âleme aksâver olan hangi kazâ
Etdi serneyzeni de tiz sesiyle bihûş
Dönerek uçdu bekâ sâhasına rûhu’l-Emin
Rahmet ü mağfiretin sâgarını eyleye nûş
Feyzine mahzar olup Hazreti Mevlânâ’nın
Eylesin rûh-i revânı orada cûş u hurûş
Düştü gülbang-i esef şeş cihete ey Tâhir
Mutrib-i bezm idi neyzenbaşı oldu hâmûş” (Özalp, 2000: II-177)
Damga müdürlüğünden emekli, Osmanlı kültürünün nadir mümesillerinden Nüzhet Ergun Bey’in tarihi:
Yazdım üç ihlas ile tarihini
Ettim ihda mümininin ruhuna
Alemi ukbaya uçtu hu deyup
Fatiha Mehmet Eminin Ruhuna” (İnal, 1958: 176)
Ney sazını Aziz Dede’den meşkeden Emin Dede, Tophane Nusretiye Camii kayyumu Hafız Haşim Efendi’den ilk musiki derslerini aldı. Ayrıca Galata Mevlevihanesi kudümzenbaşısı Raif Dede’den ve Ahmed Celalettin Dede’den ayinler; Hopçuzade Ahmed Efendi’den de ilahi, durak gibi çeşitli dini eserler ile en önemlisi Miraciye’nin Dügah, Segah, Saba ve Müstear bahirlerini meşketti. Ahmet Efendi’nin ölümüyle eksik kalan Hüseyni bahrini kardeşi Rıza Bey’den tespit etti (Özalp, 2000: II-178). Hafız İshak Efendinin oğlu Altıncı Belediye Dairesi Muhasebecisi musikişinas Sadık Bey ve Bolahenk Nuri Bey’den de musiki meşk etti (İnal, 1958: 176). Rauf Yekta Bey’den Hamparsum ve nazariyat, Gavsi Bey’den ise batı notasını öğrenen Emin Dede, musikinin birçok formunda eserler ortaya koydu. Mustafa Rona, Emin Yazıcı’nın tüm eserlerini Halil Can’a teslim ettiğini anlatır (Rona, 1960: 176). Öztuna’nın bildirdiği, Emin Dede’ye ait eserlerin listesi şöyledir (Öztuna, 1969: I-384):
Peşrevler:
1. Bayati peşrevi
2. Buselik Aşiran peşrevi
3. Dilkeşide peşrevi
4. Isfahan peşrevi
5. Kürdilihicazkar peşrevi
6. Neva peşrevi
7. Ruy-i Irak peşrevi
8. Suzidil peşrevi
9. Suzinak peşrevi
Saz Semaileri
1. Neva Saz Semaisi
2. Segah Saz Semaisi
Taksimler
1. Taksimler (Ahmed Avni Konuk’a nazire olarak 119 makamlı)
Şarkılar
1. Hicazkar Şarkı, Zülfü, Bahar-ı aşkımın rahşende sünbülü, Curcuna
2. Karcığar Şarkı, Ol dilberi yekta dilerim hem tenim olsun, Sofyan
3. Kürdilihicazkar Şarkı, Sazlardan udu gönlüm eylemiştir intihab, Düyek
4. Nihavend Şarkı, Ol serv-i nazın yoktur misali, Aksak
5. Nihavend Şarkı, Yüzüne destini nikaab edersin, Aksak
6. Rast Şarkı, Ab-rü dökmez mi adem bak şu ebru aşkına, Aksak
7. Rast Şarkı, Şivesazım dense layık namına, Aksak
Yılmaz Öztuna’nın verdiği listeye ek olarak İTÜ Konservatuarı Kütüphane ve Dökümantasyon Merkezi Güncel Nota Lisetesi’nde şu peşrev ve sazsemaileri kayıtlıdır.
1. Irak peşrevi
2. Sabazemzeme sazsemaisi
3. Şehnazbuselik sazsemaisi
4. Şivenuma peşrevi
5. Şivenuma sazsemaisi
6. Tebriz peşrevi
7. Tebriz sazsemaisi
Öğrencileri arasında Halil Dikmen, Hakkı Süha, Halil Can, Süleyman Erguner, Sucu Hasan Dede, Bahriyeli İbrahim Bey, Cafer Bey, Hicabi Fıratlı, Emin Kılıçkale ve Mesut Paker sayılır (Çeliksever, 1996: 12-13).
