Niyazi Sayın 1927 yılında 12 Şubat Cumartesi günü Üsküdar, Doğancılar’da doğdu (Ayvazoğlu, 2002: 92). Babası polis memuru Ömer Hulusi Bey annesi ise Necmiye Hanım’dır. Adını babasının amcasının oğlu olan Hürriyet Kahramanı Resneli Niyazi Bey’den almıştır. Resneli Niyazi Bey, Balkanlarda Sırp ve Bulgar komitacılarla yaptığı savaşlarda üstün gayretiyle ünlenmiştir (Larousse, 1986: 8686).
Resneli Niyazi Bey, Tanburi Cemil Bey’i, Resne’ye getirterek İkinci Meşrutiyet’in ilanını kutlamak ister ve Ömer Hulusi Bey’e bu hususta ricada bulunur. Bir Tanburi Cemil hayranı olan Hulusi Bey bu istek üzerine Tanburi Cemil Bey’i Resne’ye götürür (Ayvazoğlu, 2002: 92). Ömer Bey’in Tanburi Cemil Bey’e duyduğu, bu olayla pekişen hayranlık, Niyazi Sayın’ın küçük yaşlarda Tanburi Cemil Bey’in plaklarını dinlemesine imkan sağlamıştır. O yaşlarda dinlediği Tanburi Cemil, musiki zevkinde önemli bir yer işgal eder.
Niyazi Sayın’ın musiki aşkı lise zamanlarında da şiddetlenerek devam etti. Musiki haricinde spor ve edebiyata meraklıydı. Koşma, barfiks, masa tenisi ve futbol merak duyduğu spor dallarındandır. Bu dalların içinden de futbolun ayrı bir yeri vardır. Lise zamanlarında Fenerbahçe Gençler Takımı’nda bir süre futbol oynamıştır.
1946 yılında babası Hulusi Bey vefat etti. (Karabaş: 39) Babasının vefatından bir yıl sonra (1947) Mustafa Düzgünman’ın evinde düzenlenen musiki meşklerine katılmaya başladı. 4 Mart 1948’de ilk neyini, Üsküdar Musiki Cemiyeti neyzenlerinden Emin Akgöz refakatinde, Beyazıt Çadırcılar’daki Osman Dede’den on lira karşılığında satın aldı ve bu neyi ile Gavsi Bey’den Üsküdar Sunar Sineması’nda 24 Aralık ve 31 Aralık 1948 tarihlerinde iki ders aldı. O dönem Burhanettin Ökte’den de ders almak istedi ve kendisine, bu isteğini belirten bir mektup yazdı. Niyazi Sayın, Burhanettin Ökte’den olumlu cevap aldı lakin gönlünde, olumlu cevabı alana kadar geçen süre içerisinde tanıştığı Halil Dikmen’den ders almak arzusu bulunduğundan, Burhanettin Bey’den ders almadı. Necmettin Okyay’ın aracı olması ile Devlet Resim ve Heykel Müzesi Müdürü Halil Dikmen’den ders almaya başladı. Niyazi Sayın’ın, Halil Dikmen’den aldığı ilk ney dersinin tarihi 21 Ocak 1949’dur. Niyazi Sayın bu tarihten itibaren Halil Dikmen’den, on iki yılı kesintisiz olmak üzere, on beş yıl süreyle ney dersi almıştır.
Niyazi Sayın, aynı zamanda ressam olan Halil Dikmen’den ney dersleri alırken resim sanatını da öğrenmeye başladı. Hocası ile birlikte Holbein’in resimleri üzerine çalıştılar (Ayvazoğlu, 2002: 97).
Kasımpaşa’daki askerliği sırasında Belediye Konservatuarı’nı bir yılda üç sınıf geçerek bitirdi. 1950 yılında Üsküdar Musiki Cemiyeti İcra Heyeti’ne girdi. Aynı zamanda TRT İstanbul Radyosu’ndaki programlara da katılmaya başladı. Radyo programlarında Neyzen Süleyman Erguner (Dede) ile birlikte yer aldı. Bu noktada bir yanlışı düzeltmek gerekir. Niyazi Sayın’ın verdiği bilgiye göre katıldığı ilk Radyo yayını 1950 yılında olmasına rağmen bazı kaynaklarda “12 Mayıs 1953 yılında ilk Radyo neşriyatını gerçekleştirdi” ifadesinin yer alması yanlıştır. İlk Radyo neşriyatı 1950 yılındadır (Sayın, 2008). Niyazi Sayın 1954’te Nevzat Atlığ’ın teklifi ile Radyo’daki Müzik Yayınları Birimi’nde çalışmaya başladı. 1956 yılına kadar Radyo’da Müzik Yayınlığı Şef Muavinliği yaptı. Bu süre içinde radyo yayınlarına da katılan Niyazi Sayın Edirnekapı’daki Galip Başsaka Usta’dan tesbih yapmayı öğrendi. Radyodaki görevini, Münir Nurettin Selçuk’un daveti üzerine bırakarak, 1956-1969 yılları arasında on üç yıl Belediye Konservatuarı İcra Heyeti’nde çalıştı. 1975 yılında İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarına öğretim görevlisi olarak alındı. Bu kurumda çeşitli görevler aldı ve en önemlisi birçok öğrenci yetiştirdi. Radyo yayınları ise 1980 yılına kadar sürdü. 1980 yılında bir yıl süre ile Washington Üniversitesi’nde Ney Hocalığı yaptı. (Anabritannica, 1990: XIX-141) Daha sonra tekrar İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı’ndaki görevine döndü. Bu görevini 2005 yılına kadar sürdürdü.
Ebru, Resim, Tesbih, Fotoğraf, Ciltçilik gibi alanlarla kendi tabiriyle “amatörce“ iştigal eden Niyazi Sayın’ın 2008 yılında, Üsküdar Belediyesi tarafından yaptırılan bir kültür merkezine adı verilmiştir.
Niyazi Sayın’ın Eserleri
Niyazi Sayın’ın TRT İstanbul Radyosu yayınlarında, yurtiçinde ve yurtdışında katıldığı konserlerdeki icralarını içeren kayıtlar özel arşivlerde mevcuttur.
Yayınlanmış Albümler: Biri solo olmak üzere yayınlanmış 4 albümde Niyazi Sayın icralarına ulaşmak mümkündür.
Yayınlanmış sadece bir solo albümü vardır. Adı “Sada” olan solo albümü, Megamüzik adlı şirket tarafından 2001 yılında yayınlandı. Albümün içeriği şöyledir: 1.Karatay Medresesi’nde solo, 2. Evcara taksim, 3. Uşşak taksim, 4. Hüzzam taksim, 5. Saba taksim, 6. Şehnaz Aşiran taksim, 7. Pençgah solo
Solo albümü haricinde ayrıca, “Klasik Saz Eserleri” başlıklı bir kaset çalışmasını yönetmiştir. Bu albümdeki ney icralarının Niyazi Sayın’a ait olduğu sanılır. Bu noktada bir yanılgıyı düzeltmekte fayda vardır. Niyazi Sayın bu albümde sadece Acemaşiran makamından ferahfeza makamına geçiş taksimini icra etmiştir. Albümde yer alan diğer kayıtlarda ney üflememiş, albümü yönetmiştir. Bu albümde yer alan parçalar şunlardır: Şevkefza peşrevi, şevkefza sazsemaisi, acemaşiran sazsemaisi, ney taksimi, ferahfeza peşrevi, ferahfeza ayinden yürük semai, kanun taksimi, hicazkar sazsemaisi, mahur sazsemaisi, tanbur taksimi, nihavent sazsemaisi, nihavent sirto.
Kalan Müzik 2006 yılında Necdet Yaşar ve Niyazi Sayın’ın müşterek icralarını içeren kayıtlardan bir albüm yayınladı. Albümün içeriği şöyledir: tanbur taksimi, pençgâh peşrevi, müşterek taksim, zâvil sazsemaisi, rast kâr-ı nâtıktan esintiler, şedabaran müşterek taksim, sabâ peşrevi, hicaz müşterek taksim, nevâ peşrevi, müşterek taksim, bayati sazsemaisi, uşşak peşrevi, şevkefzâ sazsemaisi, şehnaz peşrevi, müşterek taksim, hüseynî sazsemaisi, uşşaktan rasta geçiş taksimi, müşterek taksim, hicaz hümayun sazsemaisi, ney taksimi, bestenigâr peşrevi, hüzzam sazsemaisi, muhayyer müşterek taksim, müşterek taksim, evcârâ sazsemaisi, evcârâ yürük semai, sarı tellerde taksim, Hisar Konseri'nden.
Niyazi Sayın, Kemal Gürses’in Yönettiği “Bektaşi Nefesleri” adlı albümde yer aldı. Albümün içeriği şöyledir: Ney taksimi ( Niyazi Sayın), İptidadan Yol Sorarsan, Medet Senden Medet Sultanım Ali, Eşrefoğlu Al Haberi, Güzel Aşık Cevrimizi, Tanbur taksimi, Zümre-i Nacileriz, Derdim Çoktur, Kafinun Hitabı İzhar Olmadan, Zahit Gel Gör Halimizi, Güzel Aşık Cevrimizi (Enstrümantal)
Niyazi Sayın çeşitli formlarda eserler bestelemiştir. Bestelediği şarkı formundaki eserler şunlardır: Müptelâ-yı Derd-i Aşkınla Çâk Oldum Ey Gönül, Şehnaz, Şarkı, Devr-i Hindî, Güllerin Karşımda Her an Solmadan Durmaktadır, Şevkefza, Şarkı, Ağır Aksak, Söz: Necmettin Okyay.
Niyazi Sayın’ın musiki dışında Ebru, Resim, Tesbih, Fotoğraf, Ciltçilik sanatlarıyla da uğraşmış ve bu uğraşı neticesinde de bir çok sanat eseri meydana getirmiştir.